Pershendetje?
Une quhem Deems Taylor,
dhe eshte kenaqesi tju prezantoj
ne kete shfaqje te Walt Disney, Leopold Stokowski
dhe shume artiste dhe muzikante te cilet kombinojne talentet
duke krijuar temen e kesaj shfaqjeje, Fantasia.
Ajo c'ka do te shihni
jane dizenjatoret pikturat dhe historite
qe muzika shoqeron ne mendjet dhe imagjinatat
e nje grupi artistesh.
Me pak fjale, keto nuk do te jene
interpretimet e muzikanteve te pergatitur.
Megjithese une mendoj se jane te shkelqyer.
Tani, jane tre grupe muzikash ne kete program.
I pari eshte lloji i cili tregon historine.
Me pas eshte lloji i cili, edhe pse nuk ka nje permbajtje te caktuar,
shoqeron nje numer te madh pikturash.
Pastaj vjen grupi i trete,
muzika e te cilit eshte per qejf te tyre.
Tani, numri qe do te hape kete program eshte
Tokata dhe Fuga, eshte muzika e grupit te trete,
te cilen ne e quajme muzike absolute.
Duke qene se titulli nuk e pershkruan sakte formen e muzikes,
ajo cka do te shikoni ne ekran, eshte nje numer pikturash abstrakte
qe mund te kalojne ne mendjen tuaj
neqoftese ju e degjoni kete muzike ne qetesi.
Ne fillim ju do te perqendoheni tek orkestra.
Se pari do te shfaqet
dirigjenti dhe muzikantet.
Pastaj fillon muzika e cila do te shfaqe ne mendjet tuaja pamje
me ngjyra te ndryshme.
Te cilat mund te jene forma ose peizazhe te shkelqyera,
hije te paqarta, objekte gjeometrike qe fluturojne ne hapesire...
Dhe tani ju prezantojme
"Tokata dhe Fugue" ne D Minor nga Johann Sebastian Bach,
te shoqeruara me pikturat e Walt Disney dhe animatoreve,
me muziken e Orkestres se Filadelfias
me dirigjent, Leopold Stokowski.
Nje nga kompozimet e Tcaikovskit
ishte "arrethyesi i embel"
i cili ka qene nje knga kompozimet me te mira qe ai ka shkruar.
Eshte nje seri kercimesh ne nje balet shume te gjate
qe quhet "Arrethyesi"
i cili eshte kompozuar per shtepine e operas ne Petersburg.
Nuk eshte se pati ndonje sukses shume te madh,
por une jam i sigurt se ju do ta pelqeni shume pasi ta degjoni.
Fatkeqesisht ju nuk do te shikoni ndonje arethyes ne ekran.
Por ka shume lidhje me titullin.
Ajo qe do te degjojme tani eshte nje pjese muzike me nje kuptim te vecante.
Ne fakt, ne kete rast, historia eshte ajo qe vjen e para
dhe kompozitori e shkroi muziken pas saj.
Eshte nje histori shume e vjeter qe shkon deri ne 2000 vjet prapa ne kohe.
nje legjende e nje magjistari dhe nxenesit te tij.
Ai ishte nje djale i ri, i interesuar per biznes.
Ne fakt, ai ishte shume i mencur per te studiuar per biznes
sepse filloi te praktikonte disa nga numrat magjike me te veshtire
pepara se te mesonte ti kontrollonte ato.
Nje dite, kur e kishte derguar mesuesi
per te mbushur nje kazan me uje, atij i erdhi ne mendje nje ide e shkelqyer,
te sillte ne jete fshesat, per ta kryer punen e tij.
Epo, ne fillim ai punoi shume mire
por ne fund, fatkeqesisht, kishte harruar formulen magjike
e cila do ti bente fshesat te ndalonin se mbushuri koven me uje.
Ai filloi dicka te cilen nuk mund ta perfundonte.
Zoti Stokowski. Zoti Stokowski.
Urimet e mia zoteri.
Urime per ty, Miki.
Faleminderit.
Mirupafshim.
Kur Igor Stravinsky shkroi baletin e tij, "Ceremonia e Pranveres"...
E perserit,
Kur Igor Stravinsky shkroi baletin e tij, "Ceremonia e Pranveres",
qellimi ishte qe nepermjet fjaleve te tij, ai te pershkruante "Jeten Primitive"
Dhe keshtu Walt Disney dhe artistet e tij, e kane cuar ate ne boten e tij.
Ne vend te prezantimit te baletit ne formen e tij origjinal,
si nje seri e valleve fisnore, , ata e kane emeruar ate si nje kortezh,
si "Historia e rritjes dhe jetes ne Toke".
Dhe kjo histori, te cilen ju do ta shihni,
nuk eshte produkt i imagjinates.
Eshte nje nga hipotezat qe kane ngritur edhe shkencetaret
dhe dashur pa dashur ka mbetur e pavertetuar.
Shkence, pa art, e shkruar ne skenarin e kesaj pikture.
Duke u permbajtur te shkenca mund te themi se ne fillim kane
jetuar organizma te vetmuar dhe te vegjel,
baktere te bardha, jeshile, pa asnje origjine
qe jetonin ne uje.
Dhe pas shume kohesh, oqeanet filluan te populloheshin
nga te gjitha llojet e krijesave.
Me ne fund, pas miliarda vjetesh,
disha peshq apo hardhuca
u ngjiten dalengadale ne toke dhe formuan amfibet.
Dhe pastaj, pasi kaluan miliona vite,
Toka u popullua nga dinozaurat.
Tani, fjala "dinosaur" vjen prej gjuhes Greke
qe do te thote "Hardhuce e Tmershme. "
Dhe tani te gjithe e perdorim.
Ata vijne me te gjitha format dhe permasat,
nga me te voglat, ato me madhesine e pulave
dhe gjigandet e frikshem.
Ata nuk kishin shume te mencur.
Eshe me i madhi prej tyre kishte trurin e nje pellumbi.
Ata jetonin ne uje, ajer dhe me se miri ne toke.
Zakonisht, ata ishin vegjetariane,
Megjithate, ka pasur gangestere me te fuqishem ne rrethin e tyre.
Ai me kanibali, ka marre emrin Tiranozaur Rex,
ishte me i fuqishmi dhe me i frikshmi nga te gjithe.
Dinozauret kane qene pronare te tokes per rreth 200 milion vjet me pare.
Dhe pastaj... epo, ne nuk e dime saktesisht se cfare ndodhi.
Disa shkencetare mendojne se shkaqet kane qene thatesirat dhe termetet
te cilat e kthyen token ne nje vend prej pluhuri.
Ne cdo rast, dinozauret u spastruan.
Dhe ja ku perfundon historia jone.
ajo fillon shume kohe me pare,
atehere ku nuk kishte jete mbi toke.
asgje per vec reve dhe pluhurit,
dallgeve te detit dhe shperthimeve te vullkaneve.
Dhe tani, imagjinojeni veten jashte ne hapesire
miliona e miliona vite me pare,
duke e pare nga lart kete plante te tronditur e te vetmuar,
i mbytur nga detet qe levizin lart-poshte.
Dhe tani do te kemi 15-min pushim
Para se te ndjekim gjysmen e dyte te programit,
do te doja tiu prezantoja dike,
i cili eshte shume i rendesishem per Fantasia.
Ai eshte nje pensionist i ndrojtur.
Ishte kenaqesi te me shoqeronte tek studiot e Disneit.
Por kur mbarova, papritur kuptova
se ai nuk ishte vetem nje mik i domozdoshem i prorgramit,
por nje personalitet i larte te cilin nuk e ka mundesine cdo njeri ta takoje
Jam shume i lumtur tju prezantoj ju
fonogramin.
Gjithcka ne rregull. Eja.
Gjithcka eshte ne rregull. Mos ki turp.
Tani, qe po e shikoj, kuptova se cdo ze i bukur
krijon gjithashtu nje pikture te bukur, te njellojte.
Tani, shikoni. A do te mund te prodhoje nje timgull?
Jepi, mos u nervozo. Go ahead. Any sound.
Epo, nuk eshte aq e lehte sa mendoj une.
Ta zeme se po shikojme nje harpe.
Tani, luaje njehere tingullin e violines.
Dhe tani... tani, tingullin e flautit.
Bukur.
Tani luaje njehere tingullin e trumbetes.
Shume mire. Tani, tani si thua per fagotin?
Jepi, jepi Mund ta vazhdosh edhe pak?
Mire, tani si perfundim, le te luajme pak tingujt e instrumenteve me goditje,
le ta nisim me daullen.
Shume falemindertit, burre i moshuar.
Sinfonine qe Beethoven e quajti Baritori,
eshte nje nga pjeset e shumta qe ka shkruar
e cila tregon nje histori.
Ai ishte nje metues i natyres, dhe ne kete sinfoni,
ai paraqet ne pikture nde dite ne fshat.
Tani, sigurisht, nje fshat sipas pershkrimit te Bethovenit
ushta rruga dhe njerezit me te cilet ai ishte njohur.
Por muzika e tij mbulon nje fushe me te gjere se kaq,
keshtu Walt Disney i dha Pastoralit nje ndertim mitologjik.
Te vendosur ne malin Olimp, vendin e perendive.
Dhe ketu, mbi te gjitha, kemi takuar nje grub krijesash te pabesueshme
te fushes dhe pyjeve,
njebriresha, zana, kuaj qe fluturonin, Pegasuse
dhe gjithe familjen e Centraurit,
keto krijesa te cuditshme qe jane gjysem njeri dhe gjysem kale.
Dhe te dashurat e tyre, centrauretat.
Me vone, ne takuam nje mik te vjeter, Bacchus, zotin e veres,
kryetari i prodhimit te saj.
Festa na u prish nga nje stuhi.
Dhe shohim nje vullkan dhe disa rrufe
te cilat i leshonte mbreti i te gjithe zotave, Zeusi,
i cili luante me to.
Pasi stuhia mbaroi, ne shikojme Irisin, mbretin e ylberit.
Ndersa Apollo, ngiste qerren e tij neper qiell.
Dhe pastaj Morfeusi, zoti i gjumit,
mbuloi cdo gje me mantelin e tij te nates,
nderkohe Diana, duke perdorur henen,
gjuante me zjarr duke shperndare ne qiell yjet.
Tani ne do te ndjekim nje nga baletet me te famshem qe jane shkruar ndonjehere,
"Kercimin e Oreve" nga opera e Ponchiellit: "Monaliza".
Kjo ėshtė njė paradė e orėve tė ditės. .
Shikojme ne fillim nje grup kercimtaresh me kostume
per te pershkruar driten delikate te agimit.
Pastaj, nje gruup tjeter vjen
i veshur per te prezantuar driten shkelqyese te drites ne mesdite.
Pas kesaj, vjen nje grup i trete
qe me veshjet e tyre pershkruajne tonet dhe ngjyrat e pasdites.
Pastaj, grupi i fundit, me te zeza, oret e vona te nates.
Papritur, orkestra ekzekuton nje finale te shkelqyer
ne te cilen oret e dites luftojne me ato te nates.
E gjitha kjo behet ne sallen e madhe te kopshtit,
te pallatit te Duke Alvises, nje zoteri venecian.
Numri i fundit i programit Fantasia
eshte nje kombinim i dy muzikave te ndryshme
me nje ndertim gazmor dhe humoristik, pjesa tjeter mbetet e shkelqyer.
Nje nate ne malin Bald,
nje nga kompozimet me te mira te kompozitorit, Modest Mussorgsky.
E dyta eshte "Bota e famshme e Marias" nga Franz Schubert.
Fatmiresisht ketu ne kemi nje pikture
te lufterave te profeteve te shenjte,
ne malet Bald,
eshte nje mjedis i satanit dhe lulet e tij.
Ne kete nate, e cila eshte e ngjashme me netet e Hallouinit,
krijesat e djallit bashkepunojne me shefin e tyre.
Nen magjine e tij, ato kercejne frikshem
nderkohe mengjesi agon dhe klithmat e tyre shuhen dalengadale
duke u zhdukur ne hijen e erret te nates.
Dhe ne degjojme mesazhin e pakrahasueshem qe perciell muzika nen shoqerine e pikturave
dhe te shpresojme qe jeta te triumfoje pertej vdekjes.